"Ieder voordeel heb ze nadeel”

Kernkwaliteiten (1)
Medisch Ondernemen, Jaargang 4, juni 2007
Auteur: Charlotte van den Wall Bake

Zou het niet handig zijn als u weet waarom uw assistente zo kribbig kan reageren als u haar iets vraagt? En als u het totaal aan kwaliteiten van uw personeelsleden inzichtelijk kunt maken zodat u een complementair team heeft? Is het niet zinvol uw personeel zo goed te kennen dat u hen kunt behoeden in hun valkuilen te stappen en dit resulteert in een lager ziekteverzuim?

Ook binnen uw praktijk is het buitengewoon nuttig om sterke punten en aandachtsgebieden van uw personeel in kaart te brengen. Een interessante en praktische werkwijze om kwaliteiten helder te krijgen ontwikkelde Daniel Ofman met het kernkwadrant.

Het kernkwadrant stelt u in staat te reflecteren op gedrag over en weer. Daarnaast biedt dit model ook inzichten om uit communicatieve impasses te geraken. Het kernkwadrant gaat van een aantal zaken uit die allemaal met elkaar samenhangen:

• Kernkwaliteit: een specifieke positieve eigenschap.
• Valkuil: wanneer deze positieve eigenschappen zich tegen u keert.
• Uitdaging: wat u moet doen om niet in uw valkuil terecht te komen.
• Allergie: het tegenovergestelde van uw uitdaging.

Kernkwaliteit

Kernkwaliteiten typeren mensen. Het gaat niet om aangeleerd gedrag, het komt van binnenuit. Bijvoorbeeld dat iemand erg zorgzaam, energiek of daadkrachtig is. Iedereen heeft wel een aantal kernkwaliteiten. Volgens Daniel Ofman maken kernkwaliteiten je tot wat je bent. Iemand kan denken dat een kwaliteit die zo kenmerkend voor hem zelf is niet speciaal is. Als u hem complimenteert, kunt u als reactie verwachten: ‘Dat kan toch iedereen'. Dat komt omdat die kwaliteit voor hem zo vanzelfsprekend is, dat hij het nauwelijks als een kernkwaliteit herkent. Het kan zelfs zo zijn dat hij vindt dat anderen diezelfde kwaliteit zouden moeten hebben. De ene mens heeft echter andere kernkwaliteiten dan de andere.

Valkuil

De andere kant van de medaille is de valkuil: wanneer een kernkwaliteit zo dominant is dat deze doorslaat en een zwakte wordt. Een daadkrachtig persoon wordt te daadkrachtig en slaat door tot drammen. Net zoals iedereen kernkwaliteiten heeft, heeft iedereen dus ook valkuilen. Achter elke valkuil gaat een kernkwaliteit schuil! Het is de kunst om te ontdekken welke kwaliteit er achter het negatieve gedrag van uw medewerker zit. Wanneer dit bekend is kan hij terugkeren naar zijn kernkwaliteit.

Uitdaging

De uitdaging is altijd een streven, het is altijd iets waar je, vanuit een bepaalde kernkwaliteit gezien, moeite mee blijft houden. Het is een kwaliteit die een goede aanvulling zou zijn op de kernkwaliteit. Iemand die erg daadkrachtig is kan, als hij daarin doorschiet (valkuil), te veel zijn zin willen doordrijven en als drammerig worden ervaren. Dan kan geduld de bijbehorende uitdaging zijn. Een uitdaging is het positief tegenovergestelde van een valkuil. Wanneer u bij zichzelf te raden gaat, dan is de kans groot dat een goede vriend u een dergelijk advies waarschijnlijk al eens gegeven zal hebben.

Allergie

Mensen kunnen er meestal slecht tegen als anderen te veel een beroep doen op hun uitdaging. Wanneer iemand te veel geduld vraagt van een daadkrachtig type, dan kan deze daar ‘allergisch' op reageren. Dat kan in een uitbarsting resulteren of juist in een apathische reactie: passiviteit. Ergert u zich (uw allergie) veelvuldig aan andermans passiviteit? Onderzoek dan welke kwaliteit er bij dit persoon achter zit. Het kan zijn dat iemand bedachtzaam is, maar het kan ook zijn dat dit persoon geduldig is maar daarin in doorgeschoten en dit zich uit in passiviteit. De kans is groot dat dit uw uitdaging is als u zelf zo nu en dan te drammerig bent. U kunt dus veel leren van de mensen aan wie u zich het meest ergert! Die karaktertrek van de ander is immers een doorgeschoten kwaliteit en juist wanneer u hier allergisch op reageert is de kwaliteit die achter deze uitdaging ligt voor u een belangrijk ontwikkelpunt kan zijn (uw uitdaging).

Kernkwadrant

Met behulp van een kernkwadrant kunt u uw eigen kernkwaliteiten, valkuilen, allergieën en uitdagingen in kaart brengen. U kunt bij verschillende kwadranten instappen. Door het schema te volgen zult u in staat zijn uw eigen kwaliteiten en valkuilen te ontdekken.

• Bij het in kaart brengen van talenten: begin bij kernkwaliteit: inventariseer sterke punten en vul het kernkwadrant in via valkuil, uitdaging en allergie
• Bij de voorbereiding van een functioneringsgesprek: begin bij uitdaging: redeneer dan terug naar valkuil en onderzoek de kwaliteit die daar achter zit.
• Bij het verbeteren van samenwerken: begin bij allergie en onderzoek de kwaliteit die daar achter zit en wat u daarvan kunt leren. U kunt dit eventueel ook samen doen en zo openlijk allergieën en uitdagingen benoemen.

In de volgende stappen kunt u uw kernkwaliteiten ontdekken:

1. Erkennen Valkuil en Allergie.
2. Opsporen bijbehorende Kernkwaliteit.
3. Herkennen van Uitdaging.

De slotsom is dat u veel kunt leren van juist die mensen waarmee u het meest lastig vindt om samen te werken. Allergie, uitdaging en valkuil zijn zo onlosmakelijk met elkaar verbonden dat u óf een klik met iemand heeft óf met een grote boog om heen wilt lopen. Door hierbij stil te staan en dit te vertalen in een kernkwadrant, kunt u zich bewust worden van (latente) ontwikkelingen. Om er echt van te leren is het noodzakelijk om kritisch naar uzelf te kijken. U kunt het kernkwadrant gebruiken als basis bij dit zelfonderzoek. Dit kunt u zelf doen, maar samen met een gecertificeerde coach zult u nog meer waardevolle informatie boven water halen. Zo ontdekt u hoe uw kernkwaliteit en uw uitdaging aanvullend zijn en hoe u hiertussen de juiste balans vindt.

↑↓

In ‘Kernkwaliteiten II' zal ik u onder andere laten mee kijken met een interessante case in een medische praktijk. Hieruit wordt duidelijk hoe met het inzetten van een eenvoudig model, het kernkwadrant, veel waardevolle informatie boven tafel is gehaald. De motivatie kreeg een enorme boost doordat deze medewerkers hun ergernissen konden herleiden en hun kwaliteiten werden herkend. De samenwerking verbeterde onmiddellijk waardoor de productiviteit steeg en het ziekteverzuim daalde tot een verwaarloosbaar percentage!